„Devojka“ (1965)

Režija Mladomir-Puriša Đorđević

Uloge: Milena Dravić, Ljubiša Samardžić, Rade Marković, Mija Aleksić

Filmom „Devojka“ započinje jedinstvena autorska tetralogija u istoriji srpskog i jugoslovenskog filma. Nju, osim „Devojke“, čine i :“San“, „Jutro“ i „Podne“. Neki filmski istoričari i kritičari smatraju, ipak, da je reč o poetskom ratnom triptihu ili ratnoj trilogiji kojem pripadaju samo prva tri filmska ostvarenja, koji na potpuno drugačiji način nego do tada, tematizuju i strukturišu filmsku priču o Drugom svetskom ratu. Čini se, ipak, da je stvaralačkim idejama reditelja Mladomira Puriše Đorđevića bliža odrednica o ratnoj i poratnoj tetralogiji. Sam Puriša je, u ne tako davnoj prošlosti, rekao da je hteo da ispriča priču o sudbini svoje zemlje: „Počeo sam ljubavnom pričom koja se završava „Snom“, koji se ne završava „Jutrom“, koje je, i rat i mir u ratu, a sledeće najviše što se desilo bio je sukob Tita i Staljina“.

Profesor Petar Volk smatra da je „Devojka“ „novi početak Puriše Đorđevića“ dodajući da je ovaj film „zanimljiv podjednako po svojim umetničkim intencijama, samoj formi i upečatljivosti stila“. Ipak, ključ za čitanje i filma „Devojka“ i kompletne kasnije tetralogije Puriše Đorđevića je njegova odrednica o poetizaciji u stvaralačkom postupku, definisanju svakog od pojedinačnih filmova kao poetskog, čime i ovaj kompletni ciklus ili serijal, zadobija svojstva poetske tetralogije. Ako se poslužimo osnovnim odrednicama koje je o poetskom filmu definisao profesor Hrvoje Turković, pronaći ćemo sve elemente i u stvaralačkom postupku Puriše Đorđevića, u umetnički oblikovanoj stvarnosti u kojoj dominiraju onirički i nadrealni, u odnosu na realističke prizore.

Prva odlika poetskog filma, odstupanje od narativnog izlaganja, prisutna je i u filmu „Devojka“. Srećemo grupu ljudi, od Nemca Teodora, preko devojke sa fotografije iz Muzeja, zatim vojnika koji ne stiže da pomogne svojim drugovima i fotografa koji sve beleži, napokon sve do seljaka koji, kao i ostali likovi nadživljava svoju fizičku smrt. Za gledaoce koji su navilki na klasičnu naraciju, pojednostavljeno govoreći, da znaju šta se dešava i u kom vremenu, ko je živ, a ko mrtav, naravno da će biti zbunjeni stilizacijama u ovoj komplikovanoj dramaturškoj strukturi, u kojoj osim igranih elementata, ima i filmskog žurnala i dokumentarne rekonstrukcije. Nije ni čudo da je u pulskoj areni film doživeo neuspeh od strane publike koja mu je zviždala, ali se reditelj Puriša Đorđević jedini hrabro poklonio, jer je verovao u svoj film.

I ostale odlike poetskog filma, po određenju profesora Hrvoja Turkovića, prisutne su u filmu „Devojka“. Ritam filmskog izlaganja zasnovan je na Dvoržakovoj muzici više nego na zbivanjima u samom filmu, a fragmentacija učinjena na dramaturški upečatljiv način, neviđen u dotadašnjim filmovima o ratu i revoluciji (karakterističan primer je već pomenuta scena kada devojka govori o tome kako i dalje živi na fotografiji u Muzeju). Asocijativna montaža je ostala zapamćena verovatno i zbog toga što je sa njom uspeo da se izbori čuveni montažer Vojislav Vanja Bjenjaš, isto kao što je, za do tada neviđene postupke stilizacije, zaslužna i sugestivna fotografija Branka Peraka.

Široj publici film „Devojka“ verovatno će biti zanimljiv, pre svega zbog glumaca koji su postali zaštitni znak Purišinih filmova, Milene Dravić, koja je jedno vreme bila i njegova supruga, ali i zbog Ljubiše Samardžića koji se pojavljuje u svim filmskim ostvarenjima Purišine tetralogije. Film „Devojka“ označava početak centralnog dela opusa Puriše Đorđevića koji je trajao od 1965. do 1968. godine i zbog kojeg je on postao jedan od naših najcenjenijih reditelja, sa učešćem u programima i nagradama na najznačajnijim svetskim festivalima, pre svih da pomenemo Berlinale i venecijansku Mostru.

Preporuka

share

New Spirit odiše atmosferom svakodnevne bespomoćnosti, koja se oseća kroz svaku notu albuma
share